20/80 kuralı, bir diğer adıyla Pareto Prensibi, sonuçların büyük bir kısmının nedenlerin küçük bir kısmından kaynaklandığını söyler. Sonuçların yaklaşık %80'i, nedenlerin %20'sinden gelir. Adını İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto'dan alan bu prensibe göre oranlar tam olarak 80 ve 20 olmak zorunda değildir; bu prensipte önemli olan dengesiz dağılım fikridir. Elbette bu oranlar her zaman tam olarak 80 ve 20 olmak zorunda değildir. Yani pazarlık payı var; size 70 ve 30 da olur, hatta belki 65 ve 35 de kurtarır. Buradaki asıl fikir, küçük bir grubun ya da emeğin büyük bir etki oluşturmasıdır.

20/80 kuralında amaç, her şeye eşit zaman ayırmak yerine en yüksek etkiye sahip az sayıdaki unsura odaklanmaktır. Yani her şeye, bir şeyleri yapıp edip oldurabilmek için herkese aynı ölçüde koşmaya gerek yok; zaten kapasitemizde malum, hepimiz üç aşağı beş yukarı birbirimize yakın bir kapasiteye sahibiz.

Öyleyse, kendimizi parçalayacağımız, saçımızı süpürge edeceğimiz, boğazımız patlayana kadar konuşup nefesimizi tüketeceğimiz, gecemizi gündüzümüze katacağımız %20 kadarlık daha az işe, olaya, soruna ya da insana odaklansak, Pareto prensibine göre sonucun kalitesini, verimimizi ya da işimizdeki başarımızı %80 artırabileceğimizi söyler.

Örneğin ders çalışırken, sınav sorularının büyük bölümünü etkileyen temel konulara odaklanmak, tüm konulara eşit zaman ayırmaktan daha verimli olabilir. Bildiğiniz gibi günümüzde tonla sorun var. Mübarek, hangi taşın altını kaldırsak bir memnuniyetsizlik, bir homurdanma, bir sorunlar yumağı... Yok o da kötü, yok bu da karamsar. İyi ama amacımız sorunlara çözüm bulmaksa, biz öncelikle ya da ivedilikle, kazanımlarımızı ve verimliliğimizi artırmamız için, sonuçların yüzümüzü güldürmesi için, hangi sorunları çözmek en büyük iyileşmeyi sağlayacak sorusuna yanıt alırsak, otomatik olarak onun sapı, bunun çöpü dediğimiz saçma sapan, kıyıda köşedeki sorunları az biraz elimine ederiz. Pareto kuralı, sorunların hangi %20'sine odaklanırsam, sonuçların da %80'ine çare bulabileceğimizi söylüyor.

Yahu Demet, Türkçe konuş, anlamıyorum, çok gücüme gidiyor derseniz; canım ciğerim, vallahi ben de çabalıyorum, yapıp etmeye gayret ediyorum. Kel ilacı olsa başına sürermiş... Ama, sanırım her sorunu çözmek için, her işe atla gel Şaban olmaya gerek yok diyor herhalde bu kural. Veyahut efendime söyleyeyim, bir iş yerinde amir ve patron isek, bütün işleri ben hallederim, o vanayı da ben açarım, bu kapıyı da ben kaparım, uçan kaçan benden sorulmalı diye kontrol manyağı olmaya gerek yok diyor bu Pareto kuralı sanırım.

İşlerdeki problemlerin %20'sine güzel çare bulanlar, asgari işin kaymağının %80'ini yer inşallah diyor. Babaannem de “Kızım, savaşacak çok cephe açarsan hangi birinde savaşacağını afallarsın. Bir o cephede savaş, bir bu cephede savaş derken tükenir ve dımdızlak kalırsın. Her kavgaya gerek var mı Demet’im?” derdi. Kavgaların %20’sini sulha erdirirsem hayatım %80 güzelleşir dermiş meğerse ninem.

Ha bir de “Urbanda bir sürü delik varsa, hangi birine yama yapacağını şaşırırsın. En büyük %20’lik yerdeki deliği kapatırsan üşümen %80 azalır.” diyormuş meğerse ninem.

Şimdi hayatta, oradan buradan genel geçer konulardan ortaya bir karışık yaparsak; aile içindeki tartışmaların %80'i aynı %20'lik konu yüzünden çıkar. Hakikaten, telefon rehberindeki kişilerin %80'iyle insan bazen yılda bir kez bile konuşmaz; ama %20'si hayatını ayakta tutar. Geri kalan %60'a gelince... Onlar sadece WhatsApp grubunda haftalık hayırlı cumalar ya da bayramdan bayrama iyi bayramlar demek için varlar, çok sağ olsunlar.

Stresinin %80'i insanların %20'sinden gelirmiş. Yahu Demet, herkes sorunları tespit ediyor; peki ya çözümü ne derseniz, Pareto kuralına göre hayatımızdaki stresin nedeni olan insanların %20'sine bir "Hadi sana iyi günler." diyebilirsek, oh be ya, aldığım nefes %80 iyileşti diyebilirmişiz.

Bir başka deyişle, hayatımızdaki insanların %20'si bize huzurun %80'ini verirken, aynı şekilde insanların başka bir %20'si de stresimizin %80'ini üretirmiş. Yetişkinlik dediğimiz şey, bu iki grubun farkında olmak ve "O öyle, kumaşları öyle, dokuları öyle, hayatımızdaki görevleri öyle..." diyebilmektir. Velhasıl kelam, böyleyken böyle... Öyleyse, dramanın da mutluluğun da %80'i insanların %20'si tarafından üretilir.

Peki ya, 20/80 kuralına göre 80 yıllık ömrü olan birinin hayatının en değerli kısmı 16 yıl? İşte hangi 16 yıl ise, o yıllarda yapıp ettiklerimiz geri kalan hayatımızın %80'ini etkiliyormuş. O yüzden o yılları boş insanlara, boş kavgalara ve boş inatlara harcamamak en güzeli belki de. En kıymetli 16 yılımızı telef etmemiş oluruz. Denemeye değer mi? Belki de…

Referans

(Grosfeld‐Nir, A., Ronen, B., & Kozlovsky, N. (2007). The Pareto managerial principle: When does it apply? International Journal of Production Research, 45(10).)