Suriye'nin Esad sonrası yeni döneminde, ülkenin etnik mozaiği yeniden şekillenirken Türkmen topluluğu da kendi yolunu çizmek için harekete geçti. Bugün, 14 Mart 2026 Cumartesi günü, Çobanbey'de Suriye Türkmen Meclisi'nin (STM) 7. Olağan Kurultayı toplandı. Bu kurultay, yalnızca bir iç seçim veya rutin toplantı değil; yaklaşık 3-5 milyonluk Suriye Türkmeninin kimlik, hak ve gelecek mücadelesinde kritik bir dönüm noktası.

2013'te Türkiye'nin desteğiyle kurulan Suriye Türkmen Meclisi, Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu ile Suriye Ulusal Konseyi'nde Türkmenleri temsil eden resmi çatı. Halep, Lazkiye (Bayır-Bucak), Humus-Hama, Rakka ve Şam-Golan gibi Türkmen yoğun bölgelerden delegelerle oluşan Meclis, iç savaş yıllarında düşük profilli kalmıştı. Ancak Esad'ın 2024 sonunda düşüşüyle açılan yeni sayfa, Türkmenleri de eşit temsil, kültürel haklar ve topraklarına dönüş taleplerini daha yüksek sesle dile getirmeye itti.

Kurultayın gündemi net: Önceki dönemin muhasebesi, göç, asimilasyon ve temsil eksikliği gibi kronik sorunların masaya yatırılması, ardından yeni yönetim kurulu ve başkanın seçilmesi. Beydili Türkmen Derneği Başkanı Ahmet Ağca'nın ifadeleriyle, bu toplantı "Türkmen milletinin geleceğine dair önemli bir dönemeç." Ağca, "Yeni dönemde Türkmenlerin nasıl bir yol izleyeceği, nasıl bir irade ortaya koyacağı büyük önem taşıyor. Bu kurultay, kimliğini bilen, inancına sahip çıkan ve geleceğe hedef koyan bir Türkmen iradesinin doğuşuna vesile olmalı" diyor.

Bağlamı genişletirsek: Suriye'de geçiş hükümeti (Ahmed Şara liderliğinde) Kürt haklarını (dil, eğitim) tanıdı; Türkmenler de benzer taleplerle sahada. Kuzeydoğuda SDG entegrasyonu ilerlerken, Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı bölgelerindeki Türkmen yerleşimleri Türkiye destekli istikrar kazandı. ABD'nin çekilmesiyle Türkiye'nin etki alanı genişledi. Tam bu sırada Salih Müslim'in (PYD eski eş başkanı) 11 Mart'ta vefatı, Kürt siyasetinde sembolik bir kapanış yarattı – bu da Türkmenler için dolaylı bir fırsat penceresi açıyor.

Prof. Dr. İlber Ortaylı gibi büyük bir tarihçimiz, Suriye ve Türkmen meselelerini yıllardır derinlemesine ele aldı. 2014'te Milliyet'teki yazısında "Bugün Irak’taki kavga, ön planda Suriye ve Irak Türkmenlerini vuracaktır. Maalesef Türkiye’nin ne mazide ne de bugün bu gruplar için aldığı bir tedbir söz konusudur" diyerek uyarıda bulunmuştu. Bayır-Bucak Türkmenleri gibi ifadeleri "aptal laflar" diye eleştirerek, bu bölgelerin asırlık Türkmen yurdu olduğunu hatırlatır, "Bayır-Bucak diye bir şey yok, orası Türkmen bölgesi" derdi. Halep Türkmenlerini (koruma anlaşması kapsamında) ön plana çıkarır, Türkiye'nin kuzey Suriye'yi stratejik olarak kontrol altında tutması gerektiğini savunurdu. Suriye'nin "bir ülke" olmaktan ziyade bölünmüş bir coğrafya olduğunu söyleyen Ortaylı, Türkmenlerin kaderinin Türkiye'nin dış politika vizyonuyla doğrudan bağlantılı olduğunu defalarca ifade etmişti. Rahmetle ve minnetle anıyoruz; onun gibi bilge bir sesin eksikliği, bugün bu tür konularda daha da hissediliyor.

Kurultaydan çıkacak sonuçlar henüz netleşmedi ama beklentiler yüksek: Birlik çağrıları ön planda, iç bölünmelerin aşılması hedefleniyor. Yeni yönetim, Meclis'i daha aktif ve kapsayıcı kılabilir; Türkiye ile koordinasyon artabilir. Somut kazanımlar mümkün: Eğitimde Türkçe hakkı, yerel yönetimlerde temsil, kültürel koruma gibi adımlar.

Suriye'nin yeniden inşasında Türkmen Meclisi'nin rolü, ülkenin çok kültürlülüğünü koruma sınavı aynı zamanda. Eğer bu kurultay güçlü bir irade üretirse, Türkmenler "eşit ortak" statüsüne yaklaşır; aksi halde göç ve erozyon riski büyür. Türkiye'nin dış politika vizyonuyla da örtüşen bu süreç, "barışın etnik bileşenlerle sağlanabileceği" tezini test ediyor.

Çobanbey'den yükselen ses, sadece Türkmenlerin değil; Suriye'nin geleceğinin sesi olabilir. Türkmen iradesi güçlenirse, kazanan herkes olur.