Orta Doğu'da Tarihi Kırılma

Savaşın 7. Gününde;

ABD-İran Savaşının Askeri, Diplomatik ve Sivil Yankıları

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı ve 7. günde geniş alanlara yayılan savaş, Orta Doğu'daki toprakları yerinden oynatmaya ve bölgesel güçleri fiilen tehdit etmeye devam ediyor. Bu şiddetli süreçte İran genelinde can kayıplarının sayısı 1,332'ye ulaşırken, savaş sadece askeri cephede değil; jeopolitik ve sivil alanlarda da derin kırılmalara yol açmaya devam ediyor.

Askeri Doktrinlerin Çöküşü ve "Mizrahi" Analizi

Savaşın gidişatına ilişkin değerlendirmelerden biri İsrailli gazeteci Alon Mizrahi'den geldi. Haberkontak'tan edinilen bilgiye göre; Mizrahi'nin görüşü, ABD ve İsrail'in bölgesel askeri üstünlüğü mevcut durumdaydı ve İran, dünya sistemi tarafından oluşturulan bu "beklenmedik yıkıma" hazırlıksız yakalandı. Onlarca yıl süren ve inşa süreçlerine milyarlarca dolar harcanan Bahreyn, Katar ve Suudi Arabistan'daki Amerikan üslerinin büyük bir tehdit altında olduğu, bu durumun Pearl Harbor'dan bu yana meydana gelen en büyük lojistik yıkım olduğu ifade ediliyor.

Bununla birlikte, savaşta ilerleyen süreçlerde Amerikan hava hakimiyetinin tam anlamıyla kurulamaması, askeri olarak büyük bir zafiyet olarak değerlendirilmektedir. 1991 yılında Körfez Savaşı'nda uygulanan şeffaf bilgi artışlarının aksine, bugün uygulanan yoğun medya sansürü ve Tahran semalarındaki hava hareketliliğinin kanıtlanamaması, geleneksel hava doktrinlerini ciddi bir tartışmaya açmıştır. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile oturum odasının tek yolunun "koşulsuz teslimiyet" olduğunu belirtse de, sahadaki gerçekler bu şikayetle çelişmektedir. Mizrahi, İran'ın askeri altyapısını yerin derinliklerine gizlemesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki güçlü füze kapasitesi nedeniyle Trump yönetiminin planlarını bulmayı başardığını, Batı Asya'daki Amerikan varlıklarına artık yaklaşmayı planladığını vurguluyor.

Kürt Aktörlerin Varoluşsal Sınavı

Bu küresel hesaplaşmanın tam merkezi, bölgede en kadim ve önemli unsurlardan biri olan Kürt aktörlerdir. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve Suriye'deki Demokratik Suriye Güçleri (DSG), ABD'nin bölgesel lojistik ve askeri bölgelerinin kilit noktaları olarak konumlanıyor. ABD'nin İran'ın bölgesel genişlemesini kırma stratejisinde bir ileri karakol veya jeopolitik kalkan pozisyonuna itilen Kürt yapıları, hem bir fırsat hem de büyük bir yıkım riski ile karşı karşıya.

İran'ın "Direniş Ekseni"ne yönelik operasyonu, Tahran'ın Kürt gruplarına karşı aşırı baskıyı artırma ihtimalini doğururken; İsrail'in Kuzey Irak'ta bir istihbarat ve operasyon alanı olarak işaretler vermesi, bu yönde İran füzelerinin hedef haline gelme riskini artırıyor. Kürtlerin, ABD ve İsrail'in saldırısında aktif bir rol üstlenmesi, bölgedeki yeni otonom yapıların veya devletlerin yayılmasının önünü açabileceği gibi; bu tercih Türkiye ve İran gibi bölgesel güçlerin sert tepkilerini de beraberinde getirecektir. Bu kritik eşikte Kürt siyasetinin izleyeceği "üçüncü yol" arayışı, halklarının farklı seçeneklerini belirleyecek tarihi bir operasyon satranç hamlesi niteliğindedir.

Diplomatik Eksenin Rusya'ya Kayması

Askeri sahadaki bu tıkanıklık, İran'ı yeni eksenleri devreye sokmaya itti. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, partinin gölgesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kritik bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Pezeşkiyan, ülkeye yönelik saldırılar karşısında Rusya'nın uluslararası olanaklarını devreye sokmasını ve İran'ın meşru haklarını desteklemesini talep etti. İran'ın güvenlik açısından büyük önem taşıyan bu çağrısı, iki ülke arasındaki işbirliğini güçlendirecek bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Sivil Kaos ve Bölgesel Yansımalar

Savaşın yıkıcı dalgaları sadece cephe hattıyla sınırlı kalmamış, bölgesel ticaret ve turizm merkezi Dubai'ye kadar sıçramıştır. İsrail ve ABD'nin füze saldırıları ve hava alanı riskleri nedeniyle birçok uçuş iptal edilmiş, bu durum bölgede mahsur kalma ve büyük mağduriyetler yaşanmasına yol açtı. Bu sivil kaos ortamından etkilenenler arasında, bir tiyatro oyunu için Dubai'de bulunan ünlü Türk oyuncular İlker Ayrık ve Şevket Çoruh da bulunmaktaydı. Uçuş iptalleri nedeniyle bir süre mahsur kalan oyuncular, yaşadıkları aksaklıkların ardından Türkiye'ye sağ salim geri dönmeyi başardılar.

Özetle, Orta Doğu'daki bu savaş; modern silahların mutlak zafer getirmediği, bölgesel sınırların yeniden tartışmaya açıldığı ve küresel güç dengelerinin kökünden sarsıldığı yeni bir dönem başlatmıştır. Kürt aktörlerin kararları, İran-Rusya yakınlaşması ve ABD'nin bölgedeki askeri geleceği, bu yeni dönemde de önemli unsurlar olacaktır.