İran Liderinden Ekonomik Çöküş İtirafı

ABD’nin "maksimum baskı" politikasına geri dönüş sinyalleri verdiği, İsrail ile gerilimin tırmandığı bir dönemde, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan ülkesinin ekonomik tablosuna dair tarihi ve samimi bir itiraf geldi.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ekonomik çöküşü kendi maaşıyla özetledi. Pezeşkiyan'ın itirafı, sitemizde yer verdiğimiz protesto haberlerinin haklılığını kanıtlarken, İran halkının alım gücündeki dramatik düşüşü gözler önüne serdi.

Pezeşkiyan, katıldığı bir devlet televizyonu programında ulusal para biriminin yıllar içinde nasıl eridiğini anlatırken, kendi maaş bordrosunu örnek gösterdi. Cumhurbaşkanının bu çıkışı, İran halkının alım gücündeki dramatik düşüşü en üst perdeden tescillemiş oldu.

"6 Bin Tümen, 6 Bin Dolardı..."

Kalp cerrahı olan ve geçmişte Sağlık Bakanlığı görevinde bulunan Pezeşkiyan, o dönemdeki para biriminin değerini şu sözlerle hatırlattı:

"Eskiden 6 bin tümen maaş alıyorduk ve bu para tam 6 bin dolara tekabül ediyordu. Yani paramızın değeri ile dolar neredeyse eşitti."

Pezeşkiyan, bugün gelinen noktayı ise şu acı kıyaslamayla ortaya koydu:

"Şu an koca bir ülkenin Cumhurbaşkanı olarak görev yapıyorum. Ancak aldığım maaşın dolar karşılığı sadece bin dolar. 6 bin dolardan, bin dolara düşen bir alım gücünden bahsediyoruz."

Mesud Pezeşkiyan Kimdir?

Reformist kanada yakınlığıyla bilinen ve ülkedeki "değişim" taleplerinin bir sonucu olarak sandıktan çıkan Mesud Pezeşkiyan, aslında siyasetin içinden gelen bir teknokrat.

1954 yılında Mahabad’da doğan Pezeşkiyan, aslen Azeri kökenli bir Türk’tür. Tebriz Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra kalp cerrahisi alanında uzmanlaşan Pezeşkiyan, 1994-1999 yılları arasında aynı üniversitenin rektörlüğünü yaptı.

Siyasi kariyerinde ise Muhammed Hatemi döneminde (2001-2005) Sağlık Bakanı olarak görev aldı. Uzun yıllar Tebriz Milletvekili olarak mecliste bulunan Pezeşkiyan, İbrahim Reisi’nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesinin ardından yapılan seçimlerde, "dünya ile barışık, içeride özgürlükçü" söylemleriyle Cumhurbaşkanı seçildi. Ancak verdiği bu son örnek, onun bile ekonomik enkaz karşısında çaresiz kaldığını gösteriyor.

Protestoların "Ekonomik" Yakıtı

Pezeşkiyan’ın bu açıklaması, sitemizde daha önce "İran Sokakları Neden Durulmuyor?" ve "Mahsa Amini Sonrası Ekonomi Grevleri" başlıklarıyla duyurduğumuz haberlerin haklılığını bir kez daha kanıtladı.

O haberlerimizde, İran halkının sokağa dökülmesinin tek nedeninin "başörtüsü zorunluluğu" olmadığını; asıl öfkenin, sofradaki ekmeğin küçülmesi ve yolsuzluklar olduğunu detaylıca aktarmıştık. Pezeşkiyan’ın bugün itiraf ettiği "6 kat fakirleşme", aslında halkın yıllardır meydanlarda haykırdığı gerçeğin ta kendisi.

Neden "Zor Kararlar" ve Diplomasi?

İran ekonomisi; yıllardır süren ağır yaptırımlar, yüksek enflasyon ve bankacılık sisteminin uluslararası ticarete kapalı olması (SWIFT yasağı) nedeniyle can çekişiyor.

Uzmanlar, Pezeşkiyan’ın bu "fakirleşme itirafının", Tahran yönetiminin neden Batı ile nükleer müzakerelere dönmek zorunda olduğunun ve bölgesel savaşlardan (Azerbaycan veya İsrail ile doğrudan çatışma gibi) neden kaçındığının en net kanıtı olduğunu belirtiyor. Halkının alım gücü eriyen bir liderin, olası bir yeni savaşın veya Trump’ın "ikinci uçak gemisi" tehdidinin getireceği ekonomik yükü kaldırması imkansız görünüyor.

Pezeşkiyan’ın "Bin dolar alıyorum" çıkışı, sadece bir şikayet değil; "Ekonomimiz daha fazla gerilimi kaldıramaz, anlaşmaya mecburuz" mesajı olarak okunuyor.